Bachs Goldberg-variaties

Een pianist speelt een van de meest indrukwekkende werken uit de pianoliteratuur: de Goldberg-variaties van Johann Sebastian Bach. Deze muziek beproeft techniek, concentratie, polyfoon luisteren en vormgevoel tot het uiterste, en biedt tegelijk uitzonderlijke interpretatieve vrijheid aan de uitvoerende pianist. De Goldberg-variaties bestaan uit een aria gevolgd door dertig variaties. Bach neemt daarbij niet zozeer de melodie van de aria als uitgangspunt, maar vooral het harmonische schema en de baslijn. Vanuit dat ogenschijnlijk eenvoudige fundament ontstaat een complete muzikale wereld: dansen, toccata's, intieme karakterstukken, virtuoze uitbarstingen en streng geconstrueerde canons wisselen elkaar af. Elke derde variatie is een canon, waarbij het interval telkens groter wordt, van prime tot none. Dat klinkt misschien als hogere wiskunde, maar bij Bach wordt het nooit alleen een demonstratie van vakmanschap. Steeds blijft er beweging, humor, melancholie en menselijke warmte aanwezig. Voor pianisten vormen de Goldberg-variaties een van de grote monumenten van het repertoire. Misschien is dat de reden waarom iedere generatie musici opnieuw naar dit werk terugkeert: er valt niets definitiefs over te zeggen, en juist daarom blijft het uitnodigen.